۱۹ گونه

گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)VU🇮🇷

گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)

Crocodylus palustris

گاندو تنها تمساح ایران است و غربی‌ترین جمعیت این گونه در جهان را تشکیل می‌دهد. «گاندو» نام بلوچی این تمساح است و مردم منطقه سال‌ها در کنارش زندگی کرده‌اند.

🐊 خزندگانآسیب‌پذیر
لاک‌پشت پوزه‌عقابیCR🇮🇷

لاک‌پشت پوزه‌عقابی

Eretmochelys imbricata

لاک‌پشت پوزه‌عقابی با نوک عقاب‌مانندش اسفنج‌ها را از لابه‌لای مرجان‌ها بیرون می‌کشد. سواحل جنوب ایران از زیستگاه‌های لانه‌گذاری مهم این گونه بحرانی است.

🐊 خزندگاندر خطر انقراض بحرانی
لاک‌پشت سبزEN🇮🇷

لاک‌پشت سبز

Chelonia mydas

لاک‌پشت سبز نامش را از رنگ سبز چربی بدنش گرفته است، نه رنگ لاک. بالغ‌ها گیاه‌خوارند و علف دریایی و جلبک می‌خورند.

🐊 خزندگاندر معرض خطر
لاک‌پشت مهمیزدارVU🇮🇷

لاک‌پشت مهمیزدار

Testudo graeca

لاک‌پشت مهمیزدار (لاک‌پشت یونانی) با خارهای کوچکی روی ران‌هایش شناخته می‌شود. عمر بسیار طولانی دارد و برخی نمونه‌ها بیش از یک قرن زنده می‌مانند.

🐊 خزندگانآسیب‌پذیر
افعی جعفری🇮🇷

افعی جعفری

Echis carinatus

افعی جعفری با وجود جثه کوچک، زهری بسیار خطرناک دارد و در جهان یکی از مارهایی است که بیشترین مارگزیدگی‌ها را سبب می‌شود. نقش روی سرش گاهی شبیه پیکان یا صلیب است.

🐊 خزندگان
مار شلاقی خزریLC🇮🇷

مار شلاقی خزری

Dolichophis caspius

مار شلاقی خزری از بلندترین مارهای ایران است و زهر ندارد. بسیار سریع و عصبی است و اگر گیر بیفتد گاز می‌گیرد.

🐊 خزندگانکمترین نگرانی
مار آبیLC🇮🇷

مار آبی

Natrix tessellata

مار آبی ماری بی‌زهر است که بیشتر عمرش را در آب یا کنار آن می‌گذراند و ماهی و قورباغه شکار می‌کند. نقش‌های مربعی روی پشتش به آن نام «تاس» داده است.

🐊 خزندگانکمترین نگرانی
افعی دم‌عنکبوتی🇮🇷

افعی دم‌عنکبوتی

Pseudocerastes urarachnoides

افعی دم‌عنکبوتی یکی از شگفت‌انگیزترین مارهای جهان و بومی انحصاری ایران است. انتهای دمش شکل یک عنکبوت را دارد و با تکان دادن آن پرندگان را فریب می‌دهد و شکار می‌کند.

🐊 خزندگان
افعی شاخدار ایرانیLC🇮🇷

افعی شاخدار ایرانی

Pseudocerastes persicus

افعی شاخدار ایرانی با فلس‌های شاخ‌مانند بالای چشم‌هایش شناخته می‌شود. ماری زهرآگین و شب‌فعال است که با رنگ خاکی‌اش در محیط پنهان می‌ماند.

🐊 خزندگانکمترین نگرانی
کبرای آسیای میانه (مار کبری)🇮🇷

کبرای آسیای میانه (مار کبری)

Naja oxiana

کبرای آسیای میانه تنها کبرای ایران است و زهر عصبی بسیار قوی دارد. هنگام احساس خطر سرش را بالا می‌آورد و گردنش را مثل کلاه باز می‌کند.

🐊 خزندگان
بزمجه🇮🇷

بزمجه

Varanus griseus

بزمجه بزرگ‌ترین سوسمار ایران است و شکارچی چابک بیابان به‌شمار می‌رود. جوندگان، مارمولک‌ها، مارها و تخم پرندگان را می‌خورد.

🐊 خزندگان
لاک‌پشت برکه‌ای خزری🇮🇷

لاک‌پشت برکه‌ای خزری

Mauremys caspica

لاک‌پشت برکه‌ای خزری رایج‌ترین لاک‌پشت آب شیرین ایران است و با خطوط زرد روی گردنش شناخته می‌شود. روزهای آفتابی روی سنگ‌ها و تنه درختان کنار آب آفتاب می‌گیرد.

🐊 خزندگان
سوسمار خاردم🇮🇷

سوسمار خاردم

Saara loricata

سوسمار خاردم بیشتر عمرش را در لانه‌ای زیرزمینی می‌گذراند و با دم پوشیده از خارهای تیز از ورودی لانه دفاع می‌کند. برخلاف بیشتر سوسمارها، تقریباً گیاه‌خوار است.

🐊 خزندگان
افعی گرزه🇮🇷

افعی گرزه

Macrovipera lebetina

افعی گرزه از بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین مارهای ایران است و سهم زیادی از مارگزیدگی‌های جدی کشور را دارد. سر پهن و مثلثی و بدن کلفت دارد.

🐊 خزندگان
جکوی پلنگی ایرانی🇮🇷

جکوی پلنگی ایرانی

Eublepharis angramainyu

جکوی پلنگی ایرانی خویشاوند وحشی جکوی پلنگی معروف در بازار حیوانات خانگی است. نام علمی‌اش از «انگره مینیو» (اهریمن) در اسطوره‌های ایرانی گرفته شده، چون شب‌گرد است.

🐊 خزندگان
مار دریایی شکم‌زردLC🇮🇷

مار دریایی شکم‌زرد

Hydrophis platurus

مار دریایی شکم‌زرد تمام عمرش را در دریا می‌گذراند و حتی روی خشکی نمی‌تواند به‌خوبی حرکت کند. دم پهن پارو‌مانندش برای شنا ساخته شده است.

🐊 خزندگانکمترین نگرانی
تمساح آب‌شورLC

تمساح آب‌شور

Crocodylus porosus

تمساح آب‌شور بزرگ‌ترین خزنده زنده جهان است. قوی‌ترین نیروی گاز گرفتن اندازه‌گیری‌شده در میان جانوران زنده متعلق به آن است.

🐊 خزندگانکمترین نگرانی
اژدهای کومودوEN

اژدهای کومودو

Varanus komodoensis

اژدهای کومودو بزرگ‌ترین مارمولک زنده جهان است. غدد زهری در فکش دارد که باعث خون‌ریزی و افت فشار طعمه می‌شود.

🐊 خزندگاندر معرض خطر
کبرای شاهVU

کبرای شاه

Ophiophagus hannah

کبرای شاه بلندترین مار زهرآگین جهان است. نام علمی‌اش به معنای «مارخوار» است، چون بیشتر مارهای دیگر را شکار می‌کند.

🐊 خزندگانآسیب‌پذیر

فهرست سرخ IUCN چیست؟

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت گونه‌ها را از «کمترین نگرانی» تا «منقرض‌شده» درجه‌بندی می‌کند. هرچه به سمت چپ این نوار برویم، خطر نابودی گونه بیشتر است.

LCکمترین نگرانیNTنزدیک به تهدیدVUآسیب‌پذیرENدر معرض خطرCRدر خطر انقراض بحرانیEWمنقرض در طبیعتEXمنقرض‌شده

وضعیت نوشته‌شده در اطلس، وضعیت جهانی «گونه» است؛ اگر زیرگونه ایرانی وضعیت متفاوتی داشته باشد، در متن همان حیوان توضیح داده شده است.