1. خانه
  2. اطلس حیات وحش
  3. حیوانات در خطر انقراض

حیوانات در خطر انقراض

گونه‌هایی که بر اساس فهرست سرخ IUCN آسیب‌پذیر، در معرض خطر یا در خطر انقراض بحرانی‌اند — و چرا باید نگرانشان باشیم.

۵۵ گونه — صفحه ۱ از ۲

ببر مازندران (ببر کاسپین)EX🇮🇷

ببر مازندران (ببر کاسپین)

Panthera tigris virgata

ببر مازندران زیرگونه‌ای از ببر بود که روزگاری در جنگل‌های هیرکانی زندگی می‌کرد. آخرین گزارش‌های معتبر آن در ایران به میانه قرن بیستم برمی‌گردد و این زیرگونه منقرض شده است (گونه ببر در کل «در معرض خطر» است).

🦁 پستاندارانمنقرض‌شده
یوزپلنگ آسیاییCR🇮🇷

یوزپلنگ آسیایی

Acinonyx jubatus venaticus

یوزپلنگ آسیایی (یوز ایرانی) سریع‌ترین گربه‌سان ایران و نماد حیات وحش کشور است. آخرین جمعیت این زیرگونه در جهان فقط در ایران باقی مانده و برآوردهای سال‌های اخیر از چند ده قلاده (کمتر از ۳۰) فراتر نمی‌رود؛ به همین دلیل در «بحرانی‌ترین» سطح خطر قرار دارد.

🦁 پستانداراندر خطر انقراض بحرانی
درنای سیبریCR🇮🇷

درنای سیبری

Leucogeranus leucogeranus

درنای سیبری پرنده‌ای سفید و باشکوه است که هر سال از سیبری تا شمال ایران پرواز می‌کرد. جمعیت غربی این گونه تقریباً از بین رفته و سال‌ها فقط یک درنای تنها به نام «امید» به فریدونکنار می‌آمد.

🦅 پرندگاندر خطر انقراض بحرانی
لاک‌پشت پوزه‌عقابیCR🇮🇷

لاک‌پشت پوزه‌عقابی

Eretmochelys imbricata

لاک‌پشت پوزه‌عقابی با نوک عقاب‌مانندش اسفنج‌ها را از لابه‌لای مرجان‌ها بیرون می‌کشد. سواحل جنوب ایران از زیستگاه‌های لانه‌گذاری مهم این گونه بحرانی است.

🐊 خزندگاندر خطر انقراض بحرانی
فیل‌ماهیCR🇮🇷

فیل‌ماهی

Huso huso

فیل‌ماهی بزرگ‌ترین ماهی خزر و از بزرگ‌ترین ماهی‌های آب شیرین و شور جهان است. خاویار آن گران‌ترین خاویار جهان است و همین صید بی‌رویه آن را تا آستانه انقراض برده است.

🐟 ماهی‌هادر خطر انقراض بحرانی
تاس‌ماهی ایرانیCR🇮🇷

تاس‌ماهی ایرانی

Acipenser persicus

تاس‌ماهی ایرانی یکی از ماهیان خاویاری خزر است که بیشتر در آب‌های ایران زندگی می‌کند. خاویار آن ارزش اقتصادی بالایی دارد و همین موجب صید بی‌رویه شده است.

🐟 ماهی‌هادر خطر انقراض بحرانی
خروس‌کولی دشتیCR🇮🇷

خروس‌کولی دشتی

Vanellus gregarius

خروس‌کولی دشتی پرنده‌ای مهاجر است که در استپ‌های قزاقستان زادآوری می‌کند و در مسیر مهاجرت از ایران می‌گذرد. جمعیتش در دهه‌های اخیر به‌شدت کاهش یافته و در خطر انقراض بحرانی است.

🦅 پرندگاندر خطر انقراض بحرانی
سمندر غارزی گرگانCR🇮🇷

سمندر غارزی گرگان

Paradactylodon gorganensis

سمندر غارزی گرگان یکی از نادرترین دوزیستان جهان و بومی انحصاری ایران است و فقط در آب‌های یک غار در گلستان زندگی می‌کند. حضور گردشگران و آلودگی آب غار، بقای آن را تهدید می‌کند.

🐸 دوزیستاندر خطر انقراض بحرانی
اوزون‌برونCR🇮🇷

اوزون‌برون

Acipenser stellatus

اوزون‌برون با پوزه بسیار دراز و باریکش از دیگر ماهیان خاویاری خزر متمایز است. نامش در فارسی از واژه ترکی به معنای «دماغ‌دراز» آمده است.

🐟 ماهی‌هادر خطر انقراض بحرانی
چالباش (تاس‌ماهی روسی)CR🇮🇷

چالباش (تاس‌ماهی روسی)

Acipenser gueldenstaedtii

چالباش یکی از ماهیان خاویاری خزر است که خاویار آن در بازار جهانی شهرت دارد. صید بی‌رویه و سدسازی آن را به مرز انقراض رسانده است.

🐟 ماهی‌هادر خطر انقراض بحرانی
گوریل غربیCR

گوریل غربی

Gorilla gorilla

گوریل بزرگ‌ترین نخستی (پریمات) زنده جهان است. گروه‌ها را یک نر بالغ قدرتمند با موهای نقره‌ای پشت به نام «پشت‌نقره‌ای» رهبری می‌کند.

🦁 پستانداراندر خطر انقراض بحرانی
کاکاپوCR

کاکاپو

Strigops habroptilus

کاکاپو تنها طوطی بی‌پرواز و شب‌گرد جهان و سنگین‌ترین طوطی است. جمعیتش حدود ۲۵۰ پرنده است و هر کدام نام دارد و با دقت پایش می‌شود.

🦅 پرندگاندر خطر انقراض بحرانی
آکسولوتلCR

آکسولوتل

Ambystoma mexicanum

آکسولوتل سمندری است که همه عمرش در شکل نوزادی با آبشش‌های پرمانند باقی می‌ماند. در آکواریوم‌ها رایج است، اما در طبیعت در وضعیت بحرانی قرار دارد.

🐸 دوزیستاندر خطر انقراض بحرانی
اورانگوتانCR

اورانگوتان

Pongo pygmaeus

اورانگوتان درختی‌ترین میمون انسان‌نمای جهان است و تقریباً همه عمرش را بالای درختان می‌گذراند. نامش در زبان مالایی به معنای «انسان جنگل» است.

🦁 پستانداراندر خطر انقراض بحرانی
گوزن زرد ایرانیEN🇮🇷

گوزن زرد ایرانی

Dama mesopotamica

گوزن زرد ایرانی تا میانه قرن بیستم منقرض‌شده پنداشته می‌شد، تا اینکه در سال ۱۹۵۶ میلادی در خوزستان دوباره پیدا شد. برنامه‌های تکثیر در اسارت آن را از نابودی کامل نجات داد، ولی هنوز در معرض خطر است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
اردک سرسفیدEN🇮🇷

اردک سرسفید

Oxyura leucocephala

اردک سرسفید اردکی شیرجه‌رو با دم سیخ و ایستاده است. نرها در فصل زادآوری نوکی آبی و برجسته دارند.

🦅 پرندگاندر معرض خطر
کوسه نهنگEN🇮🇷

کوسه نهنگ

Rhincodon typus

کوسه نهنگ بزرگ‌ترین ماهی جهان است، اما کاملاً بی‌خطر است و با صاف کردن آب، پلانکتون و ماهی‌های ریز می‌خورد. گاهی در آب‌های کیش، هرمز و چابهار دیده می‌شود.

🐟 ماهی‌هادر معرض خطر
فک خزریEN🇮🇷

فک خزری

Pusa caspica

فک خزری تنها پستاندار دریایی دریای خزر است و در هیچ جای دیگری از جهان زندگی نمی‌کند. جمعیت آن در قرن بیستم بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
لاک‌پشت سبزEN🇮🇷

لاک‌پشت سبز

Chelonia mydas

لاک‌پشت سبز نامش را از رنگ سبز چربی بدنش گرفته است، نه رنگ لاک. بالغ‌ها گیاه‌خوارند و علف دریایی و جلبک می‌خورند.

🐊 خزندگاندر معرض خطر
بالابانEN🇮🇷

بالابان

Falco cherrug

بالابان شاهینی درشت و قدرتمند است که به‌خاطر ارزش بالایش در بازپروری (شکار با پرنده) به‌شدت قاچاق می‌شود. همین قاچاق و نابودی زیستگاه آن را در معرض خطر قرار داده است.

🦅 پرندگاندر معرض خطر
دلفین گوژپشتEN🇮🇷

دلفین گوژپشت

Sousa plumbea

دلفین گوژپشت با برآمدگی پشت باله پشتی‌اش شناخته می‌شود و بیشتر در آب‌های کم‌عمق نزدیک ساحل زندگی می‌کند. بسیاری از دلفین‌هایی که گردشگران اطراف جزیره هنگام می‌بینند از همین گونه‌اند.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
کرکس مصریEN🇮🇷

کرکس مصری

Neophron percnopterus

کرکس مصری کوچک‌ترین کرکس ایران است و با صورت زرد و پرهای سفیدش شناخته می‌شود. از معدود پرندگانی است که از ابزار استفاده می‌کند.

🦅 پرندگاندر معرض خطر
ببرEN

ببر

Panthera tigris

ببر بزرگ‌ترین گربه‌سان زنده جهان است. نقش راه‌راه هر ببر مثل اثر انگشت منحصربه‌فرد است و حتی پوست زیر موها هم راه‌راه است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
فیل آفریقاییEN

فیل آفریقایی

Loxodonta africana

فیل آفریقایی بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین جانور خشکی جهان است. گله‌هایش را یک ماده مسن و باتجربه رهبری می‌کند.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
فیل آسیاییEN

فیل آسیایی

Elephas maximus

فیل آسیایی از فیل آفریقایی کوچک‌تر است و گوش‌های کوچک‌تری دارد. فقط برخی از نرها عاج دارند.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
نهنگ آبیEN

نهنگ آبی

Balaenoptera musculus

نهنگ آبی بزرگ‌ترین جانوری است که تاکنون روی زمین زندگی کرده است؛ حتی از بزرگ‌ترین دایناسورها هم بزرگ‌تر. با این حال غذایش موجودات ریزی به نام «کریل» است.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
سمور دریاییEN

سمور دریایی

Enhydra lutris

سمور دریایی متراکم‌ترین خز را در میان همه جانوران دارد. با خوردن خارپوستان دریایی از نابودی جنگل‌های جلبک کلپ جلوگیری می‌کند.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
شامپانزهEN

شامپانزه

Pan troglodytes

شامپانزه از نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان است. از ابزار استفاده می‌کند؛ مثلاً با چوب، موریانه را از لانه بیرون می‌کشد و با سنگ گردو می‌شکند.

🦁 پستانداراندر معرض خطر
اژدهای کومودوEN

اژدهای کومودو

Varanus komodoensis

اژدهای کومودو بزرگ‌ترین مارمولک زنده جهان است. غدد زهری در فکش دارد که باعث خون‌ریزی و افت فشار طعمه می‌شود.

🐊 خزندگاندر معرض خطر
قورباغه سمی طلاییEN

قورباغه سمی طلایی

Phyllobates terribilis

قورباغه سمی طلایی از سمی‌ترین جانوران روی زمین است. رنگ روشنش هشداری به شکارچیان است که «مرا نخور».

🐸 دوزیستاندر معرض خطر
پلنگ ایرانیVU🇮🇷

پلنگ ایرانی

Panthera pardus tulliana

پلنگ ایرانی از درشت‌ترین زیرگونه‌های پلنگ جهان و بزرگ‌ترین گربه‌سان باقی‌مانده در ایران است. ایران بزرگ‌ترین جمعیت این زیرگونه را در خود جای داده و پارک‌های ملی گلستان، تندوره و سالوک از زیستگاه‌های مهم آن‌اند.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
آهوی ایرانیVU🇮🇷

آهوی ایرانی

Gazella subgutturosa

آهوی ایرانی (آهوی گواتردار) از زیباترین سم‌داران ایران است و در فرهنگ و ادبیات فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد. نام انگلیسی‌اش از برآمدگی گلوی نرها در فصل جفت‌گیری می‌آید.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
خرس سیاه آسیایی (خرس بلوچی)VU🇮🇷

خرس سیاه آسیایی (خرس بلوچی)

Ursus thibetanus

خرس سیاه بلوچی کمیاب‌ترین خرس ایران و یکی از کمیاب‌ترین زیرگونه‌های خرس سیاه جهان است. نشان سفید V شکل روی سینه‌اش آن را از خرس قهوه‌ای متمایز می‌کند.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
گاو دریایی (دوگونگ)VU🇮🇷

گاو دریایی (دوگونگ)

Dugong dugon

دوگونگ تنها پستاندار گیاه‌خوار کاملاً دریایی است و بیشتر از علف‌های دریایی تغذیه می‌کند. خلیج فارس یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های این گونه در جهان است.

🦁 پستاندارانآسیب‌پذیر
گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)VU🇮🇷

گاندو (تمساح پوزه‌کوتاه)

Crocodylus palustris

گاندو تنها تمساح ایران است و غربی‌ترین جمعیت این گونه در جهان را تشکیل می‌دهد. «گاندو» نام بلوچی این تمساح است و مردم منطقه سال‌ها در کنارش زندگی کرده‌اند.

🐊 خزندگانآسیب‌پذیر
هوبرهVU🇮🇷

هوبره

Chlamydotis macqueenii

هوبره پرنده‌ای زمینی و محتاط با رنگ شنی است که در بیابان‌های ایران زندگی می‌کند. شکار غیرقانونی با باز و شاهین، این پرنده را به وضعیت آسیب‌پذیر رسانده است.

🦅 پرندگانآسیب‌پذیر

فهرست سرخ IUCN چیست؟

اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت گونه‌ها را از «کمترین نگرانی» تا «منقرض‌شده» درجه‌بندی می‌کند. هرچه به سمت چپ این نوار برویم، خطر نابودی گونه بیشتر است.

LCکمترین نگرانیNTنزدیک به تهدیدVUآسیب‌پذیرENدر معرض خطرCRدر خطر انقراض بحرانیEWمنقرض در طبیعتEXمنقرض‌شده

وضعیت نوشته‌شده در اطلس، وضعیت جهانی «گونه» است؛ اگر زیرگونه ایرانی وضعیت متفاوتی داشته باشد، در متن همان حیوان توضیح داده شده است.