- خانه
- اطلس حیات وحش
- حیوانات در خطر انقراض
حیوانات در خطر انقراض
گونههایی که بر اساس فهرست سرخ IUCN آسیبپذیر، در معرض خطر یا در خطر انقراض بحرانیاند — و چرا باید نگرانشان باشیم.
۵۵ گونه — صفحه ۱ از ۲
EX🇮🇷ببر مازندران (ببر کاسپین)
ببر مازندران زیرگونهای از ببر بود که روزگاری در جنگلهای هیرکانی زندگی میکرد. آخرین گزارشهای معتبر آن در ایران به میانه قرن بیستم برمیگردد و این زیرگونه منقرض شده است (گونه ببر در کل «در معرض خطر» است).
CR🇮🇷یوزپلنگ آسیایی
یوزپلنگ آسیایی (یوز ایرانی) سریعترین گربهسان ایران و نماد حیات وحش کشور است. آخرین جمعیت این زیرگونه در جهان فقط در ایران باقی مانده و برآوردهای سالهای اخیر از چند ده قلاده (کمتر از ۳۰) فراتر نمیرود؛ به همین دلیل در «بحرانیترین» سطح خطر قرار دارد.
CR🇮🇷درنای سیبری
درنای سیبری پرندهای سفید و باشکوه است که هر سال از سیبری تا شمال ایران پرواز میکرد. جمعیت غربی این گونه تقریباً از بین رفته و سالها فقط یک درنای تنها به نام «امید» به فریدونکنار میآمد.
CR🇮🇷لاکپشت پوزهعقابی
لاکپشت پوزهعقابی با نوک عقابمانندش اسفنجها را از لابهلای مرجانها بیرون میکشد. سواحل جنوب ایران از زیستگاههای لانهگذاری مهم این گونه بحرانی است.
CR🇮🇷فیلماهی
فیلماهی بزرگترین ماهی خزر و از بزرگترین ماهیهای آب شیرین و شور جهان است. خاویار آن گرانترین خاویار جهان است و همین صید بیرویه آن را تا آستانه انقراض برده است.
CR🇮🇷تاسماهی ایرانی
تاسماهی ایرانی یکی از ماهیان خاویاری خزر است که بیشتر در آبهای ایران زندگی میکند. خاویار آن ارزش اقتصادی بالایی دارد و همین موجب صید بیرویه شده است.
CR🇮🇷خروسکولی دشتی
خروسکولی دشتی پرندهای مهاجر است که در استپهای قزاقستان زادآوری میکند و در مسیر مهاجرت از ایران میگذرد. جمعیتش در دهههای اخیر بهشدت کاهش یافته و در خطر انقراض بحرانی است.
CR🇮🇷سمندر غارزی گرگان
سمندر غارزی گرگان یکی از نادرترین دوزیستان جهان و بومی انحصاری ایران است و فقط در آبهای یک غار در گلستان زندگی میکند. حضور گردشگران و آلودگی آب غار، بقای آن را تهدید میکند.
CR🇮🇷اوزونبرون
اوزونبرون با پوزه بسیار دراز و باریکش از دیگر ماهیان خاویاری خزر متمایز است. نامش در فارسی از واژه ترکی به معنای «دماغدراز» آمده است.
CR🇮🇷چالباش (تاسماهی روسی)
چالباش یکی از ماهیان خاویاری خزر است که خاویار آن در بازار جهانی شهرت دارد. صید بیرویه و سدسازی آن را به مرز انقراض رسانده است.
CRگوریل غربی
گوریل بزرگترین نخستی (پریمات) زنده جهان است. گروهها را یک نر بالغ قدرتمند با موهای نقرهای پشت به نام «پشتنقرهای» رهبری میکند.
CRکاکاپو
کاکاپو تنها طوطی بیپرواز و شبگرد جهان و سنگینترین طوطی است. جمعیتش حدود ۲۵۰ پرنده است و هر کدام نام دارد و با دقت پایش میشود.
CRآکسولوتل
آکسولوتل سمندری است که همه عمرش در شکل نوزادی با آبششهای پرمانند باقی میماند. در آکواریومها رایج است، اما در طبیعت در وضعیت بحرانی قرار دارد.
CRاورانگوتان
اورانگوتان درختیترین میمون انساننمای جهان است و تقریباً همه عمرش را بالای درختان میگذراند. نامش در زبان مالایی به معنای «انسان جنگل» است.
EN🇮🇷گوزن زرد ایرانی
گوزن زرد ایرانی تا میانه قرن بیستم منقرضشده پنداشته میشد، تا اینکه در سال ۱۹۵۶ میلادی در خوزستان دوباره پیدا شد. برنامههای تکثیر در اسارت آن را از نابودی کامل نجات داد، ولی هنوز در معرض خطر است.
EN🇮🇷اردک سرسفید
اردک سرسفید اردکی شیرجهرو با دم سیخ و ایستاده است. نرها در فصل زادآوری نوکی آبی و برجسته دارند.
EN🇮🇷کوسه نهنگ
کوسه نهنگ بزرگترین ماهی جهان است، اما کاملاً بیخطر است و با صاف کردن آب، پلانکتون و ماهیهای ریز میخورد. گاهی در آبهای کیش، هرمز و چابهار دیده میشود.
EN🇮🇷فک خزری
فک خزری تنها پستاندار دریایی دریای خزر است و در هیچ جای دیگری از جهان زندگی نمیکند. جمعیت آن در قرن بیستم بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است.
EN🇮🇷لاکپشت سبز
لاکپشت سبز نامش را از رنگ سبز چربی بدنش گرفته است، نه رنگ لاک. بالغها گیاهخوارند و علف دریایی و جلبک میخورند.
EN🇮🇷بالابان
بالابان شاهینی درشت و قدرتمند است که بهخاطر ارزش بالایش در بازپروری (شکار با پرنده) بهشدت قاچاق میشود. همین قاچاق و نابودی زیستگاه آن را در معرض خطر قرار داده است.
EN🇮🇷دلفین گوژپشت
دلفین گوژپشت با برآمدگی پشت باله پشتیاش شناخته میشود و بیشتر در آبهای کمعمق نزدیک ساحل زندگی میکند. بسیاری از دلفینهایی که گردشگران اطراف جزیره هنگام میبینند از همین گونهاند.
EN🇮🇷کرکس مصری
کرکس مصری کوچکترین کرکس ایران است و با صورت زرد و پرهای سفیدش شناخته میشود. از معدود پرندگانی است که از ابزار استفاده میکند.
ENببر
ببر بزرگترین گربهسان زنده جهان است. نقش راهراه هر ببر مثل اثر انگشت منحصربهفرد است و حتی پوست زیر موها هم راهراه است.
ENفیل آفریقایی
فیل آفریقایی بزرگترین و سنگینترین جانور خشکی جهان است. گلههایش را یک ماده مسن و باتجربه رهبری میکند.
ENفیل آسیایی
فیل آسیایی از فیل آفریقایی کوچکتر است و گوشهای کوچکتری دارد. فقط برخی از نرها عاج دارند.
ENنهنگ آبی
نهنگ آبی بزرگترین جانوری است که تاکنون روی زمین زندگی کرده است؛ حتی از بزرگترین دایناسورها هم بزرگتر. با این حال غذایش موجودات ریزی به نام «کریل» است.
ENسمور دریایی
سمور دریایی متراکمترین خز را در میان همه جانوران دارد. با خوردن خارپوستان دریایی از نابودی جنگلهای جلبک کلپ جلوگیری میکند.
ENشامپانزه
شامپانزه از نزدیکترین خویشاوندان زنده انسان است. از ابزار استفاده میکند؛ مثلاً با چوب، موریانه را از لانه بیرون میکشد و با سنگ گردو میشکند.
ENاژدهای کومودو
اژدهای کومودو بزرگترین مارمولک زنده جهان است. غدد زهری در فکش دارد که باعث خونریزی و افت فشار طعمه میشود.
ENقورباغه سمی طلایی
قورباغه سمی طلایی از سمیترین جانوران روی زمین است. رنگ روشنش هشداری به شکارچیان است که «مرا نخور».
VU🇮🇷پلنگ ایرانی
پلنگ ایرانی از درشتترین زیرگونههای پلنگ جهان و بزرگترین گربهسان باقیمانده در ایران است. ایران بزرگترین جمعیت این زیرگونه را در خود جای داده و پارکهای ملی گلستان، تندوره و سالوک از زیستگاههای مهم آناند.
VU🇮🇷آهوی ایرانی
آهوی ایرانی (آهوی گواتردار) از زیباترین سمداران ایران است و در فرهنگ و ادبیات فارسی جایگاه ویژهای دارد. نام انگلیسیاش از برآمدگی گلوی نرها در فصل جفتگیری میآید.
VU🇮🇷خرس سیاه آسیایی (خرس بلوچی)
خرس سیاه بلوچی کمیابترین خرس ایران و یکی از کمیابترین زیرگونههای خرس سیاه جهان است. نشان سفید V شکل روی سینهاش آن را از خرس قهوهای متمایز میکند.
VU🇮🇷گاو دریایی (دوگونگ)
دوگونگ تنها پستاندار گیاهخوار کاملاً دریایی است و بیشتر از علفهای دریایی تغذیه میکند. خلیج فارس یکی از مهمترین زیستگاههای این گونه در جهان است.
VU🇮🇷گاندو (تمساح پوزهکوتاه)
گاندو تنها تمساح ایران است و غربیترین جمعیت این گونه در جهان را تشکیل میدهد. «گاندو» نام بلوچی این تمساح است و مردم منطقه سالها در کنارش زندگی کردهاند.
VU🇮🇷هوبره
هوبره پرندهای زمینی و محتاط با رنگ شنی است که در بیابانهای ایران زندگی میکند. شکار غیرقانونی با باز و شاهین، این پرنده را به وضعیت آسیبپذیر رسانده است.
فهرست سرخ IUCN چیست؟
اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) وضعیت گونهها را از «کمترین نگرانی» تا «منقرضشده» درجهبندی میکند. هرچه به سمت چپ این نوار برویم، خطر نابودی گونه بیشتر است.
وضعیت نوشتهشده در اطلس، وضعیت جهانی «گونه» است؛ اگر زیرگونه ایرانی وضعیت متفاوتی داشته باشد، در متن همان حیوان توضیح داده شده است.